درس 9 : مقایسه میانگین ها
جهت مقایسه میانگین تیمارها ، فاکتورها واثرات متقابل با همدیگر ، به منظور تعیین بهترین تیمار ، فاکتور ویا اثر متقابل از زیر برنامه شماره39. RANGE استفاده می شود .
بدین منظور ابتدا محل قرار گرفتن و مقادیر میانگین را از طریق زیر منوهای شماره 20.FILES و 41.SEDIT یاداشت می نماییم . آنگاه با زدن کلید Esc به صفحه اصلی MSTAT- C بر می گردیم و بر روی زیر برنامه شماره39. RANGE کلید Enter را فشار می دهیم .
اگر تعداد ردیف ها زیاد باشد همه ردیف ها را نمی توان در یک صفحه دید . برای مشاهده همه ردیف ها جهت یاداشت محل قرار گرفتن و مقادیر میانگین بر روی منوی Enter / Edit کلید Enter را زده ، تا پنجره بصورت زیر باز شده و مقادیر مورد نظر را یاداشت می کنیم .
بر روی زیر برنامه شماره39. RANGE کلید Enter را فشار می دهیم پس از مشاهده راهنمای مختصر ، با زدن کلید Enter پنجره زیر باز شود .
مکان نما را بروی منوی Parameters ار پنجره فوق برده وکلید Enter را می زنیم تا پنجره زیر باز شود .
در پنجره فوق باید اطلاعاتی نظیر نوع آزمون ، تعداد داده (تکرار ) در هر میانگین ، تعداد تیمارها ( میانگین ها ) ، خطای آزمایشی ، درجه آزادی و … وارد می شود .
تذکر: نرم افزار MSTAT-C توانایی انجام چهار آزمون حداقل تفاوت معنی دار (Lsd) ، آزمون چند دامنه ای دانکن ( Duncan s Multiple Range test ) ، آزمون استیودنت _ نیومن _ کلز ( (Student –Neuman-Kules Test و آزمون توکی(tukeys test) را دارد . برای وارد کردن اطلاعات بصورت زیر عمل می کنیم .
در قسمت اول یکی از روش های مقایسه میانگین با کمک دکمه Space bar انتخاب می شود .
قسمت دوم برای وارد کردن میانگین ها است ، در صورتیکه بدانیم مقادیر میانگین در کدام ردیف ها ، از فایل داده ها قرار دارند عبارت Disk و در صورتی که ندانیم مقادیر میانگین در کدام ردیف ها قرار دارند ، حالت Keyboard را انتخاب می نماییم . وکلید Enter را می زنیم .
در صورت انتخاب ، حالت Keyboard و زدن کلید Enter ، به تعداد میانگین ها ، پنجره هایی بصورت زیر باز می شود که باید مقادیر میانگین را به ترتیب ، یکی یکی وارد نموده و بعد از تایپ هر میانگین کلید Enter را زده تا پنجره بعدی باز شود .
با فرض اینکه محل ردیف میانگین ها ، در فایل داده ها را می دانیم عبارت Disk را انتخاب می کنیم . بدین منظور از دکمه Space bar استفاده می شود .
در قسمت سوم محل اولین ردیف از مقادیر میانگین ها در انتهای فایل داده که در زمان تجزیه واریانس ذخیره شده است ، ذکر می گردد .
در قسمت چهارم ، شماره ستونی که مقادیر میانگین در آن قرار دارد ذکر می شود .
در قسمت پنجم و ششم به ترتیب تعداد داده (تکرار ) در هر میانگین و تعداد تیمارها ( میانگین ها ) تایپ می گردد .
در قسمت هفتم یکی از سطوح احتمال 5% ، %1 و 10% بوسیله دکمه Space bar انتخاب می شود .
در قسمت هشتم ، میانگین مربعات خطا و در قسمت نهم ، درجه آزادی خطا تایپ می گردد .
بعد از تکمیل اطلاعات ،کلید Enter را می زنیم تا پنجره زیر باز شود .
بر روی منوی Range از پنجره فوق کلید Enter را فشار داده تا پنجره زیر نمایان شود .
با انتخاب منوی view output on screen از پنجره فوق ، خروجی بصورت زیر نمایان می شود .
درس 10 : طرح بلوک های کامل تصادفی ( CRBD )
طرح بلوک های کامل تصادفی ( CRBD ):
برای انجام تجزیه واریانس بر اساس طرح بلوک های کامل تصادفی ( CRBD ) ، همچنین برای انجام مقایسات گروهی مستقل بین تیمارها ( اورتوگونال ) از زیر برنامه شماره 4. ANOVA-2 استفاده می شود .
بدین منظور ابتدا داده ها را از طریق زیر منوهای شماره 20.FILES و 41.SEDIT وارد یا فعال نموده ، آنگاه با زدن کلید Esc به صفحه اصلی MSTAT- C بر می گردیم و بر روی زیر برنامه شماره 4. ANOVA-2 کلید Enter را فشار می دهیم . پس از مشاهده راهنمای مختصر ، مجددا با زدن کلید Enter پنجره زیر باز شود .
در پنجره فوق تعداد کل ردیف ها ( داده ها ) پرسیده می شود ، در صورتیکه تعداد ردیف ها صحیح باشد حرف Y را تایپ نموده و کلید Enter را فشار می دهیم . در صورتیکه تعداد ردیف ها صحیح نباشد حرف N را تایپ نموده و کلید Enter را می زنیم تا پنجره زیر باز شود و در آن تعداد صحیح ردیف ها را می نویسیم آنگاه کلید Enter را فشار می دهیم .
در پنجره زیر ، در جای خالی سطر اول ، شماره متغیری که تکرار در آن قرار دارد ( شماره ستون مربوط به تعداد تکرار )، وارد می شود . و در سطرهای دوم و سوم به ترتیب شماره اولین و آخرین سطح تکرار تایپ می شود . در سطر چهارم ، شماره ستونی که تیمار در آن قرار گرفته است و در سطرهای پنجم و ششم به ترتیب شماره اولین و آخرین سطح مربوط به تعداد تیمار تایپ می گردد .
بعنوان مثال اگر ، آزمایشی شامل 4 تکرار و 6 تیمار داشته باشیم . پنجره فوق بصورت زیر پر می شود.
آنگاه کلید Enter را می زنیم تا پنجره زیر باز شود. در پنجره زیر لیست تمامی متغیرها به ما نمایش داده می شود .
در پنجره متغیرها ، برای انتخاب متغیر مورد نظر کافیست با کلید مکان نما بروی آن رفته و با کلید Space bar آن را انتخاب نماییم . در صورتیکه تجزیه واریانس چند متغیر مد نظر باشد ، با کلید Space bar یکی یکی ، همه آنها را انتخاب می کنیم آنگاه کلید Enter را می زنیم .
در پنجره زیر
سوال اول از ما می پرسد ، آیا تمایل دارید که میانگین هر یک از تیمارها در انتهای فایل داده ذخیره شود .
سوال دوم از ما می پرسد ، آیا تمایل دارید که میانگین هر یک از بلوک ها ، در انتهای فایل داده ذخیره شود .
سوال سوم از ما می پرسد ، آیا مقایسات گروهی مستقل ( اورتوگونال) انجام شود ؟
در تمامی سوالات فوق ، در صورتی تمایل حرف Y را تایپ نموده ، و در غیر اینصورت حرف N را تایپ می نماییم .
در صورتیکه قصد انجام مقایسه اورتوگونال را داریم حرف Y را تایپ نموده ، و کلید Enter را فشار می دهیم تا پنجره زیر باز شود .
پنجره زیر مربوط به ضرایب مقایسات گروهی مستقل( اورتوگونال ) است . حرف Y را تایپ نموده ، و کلید Enter را فشار می دهیم . آنگاه در پنجره باز شده ، ضرایب را می نویسم .
بعد از اینکه وارد کردن ضرایب پایان یافت ، ابتدا کلید F10 وبعد کلید Esc را می زنیم تا پنجره زیر باز شود .
از پنجره فوق منوی اول ( view output on screen ) را انتخاب می کنیم تا اطلاعات بصورت زیر
نمایش داده شود .
درس 11 : برآورد کرت گمشده
برای برآورد کرت یا کرت های گم شده درطرح های :
بلوک های کامل تصادفی ( CRBD ) ، فاکتوریل و
اسپلیت پلات با طرح پایه(بلوک های کامل تصادفیCRBD و طرح کاملا تصادفیCRD)
و همچنین آزمایشات مرکب چند سال و چند مکان به دو طریق زیر می توان عمل نمود .
ابتدا داده ها را از طریق زیر منوهای شماره 20.FILES و 41.SEDIT وارد یا فعال نموده ، آنگاه با زدن کلید Esc به صفحه اصلی MSTAT- C بر می گردیم .
روش اول :
بر روی زیر برنامه مربوطه ، کلید Enter را زده و تجزیه واریانس را بطور معمول انجام دهیم . بعنوان مثال اگر آزمایش بر اساس طرح بلوک های کامل تصادفی ( CRBD ) است ، بر روی زیر برنامه شماره 4. ANOVA-2 کلید Enter را فشار می دهیم و مراحل انجام تجزیه واریانس را براساس آن چیزی که در مبحث تجزیه واریانس بر اساس طرح بلوک های کامل تصادفی ( CRBD ) ، گفته شده انجام می دهیم . که بطور اتوماتیک مقادیر کرت گمشده محاسبه و بصورت زیر در صفحه اول خروجی نمایش داده می شود . با این تفاوت که در خروجی به ازای تعداد کرت های گم شده ، از درجه آزادی کل و اشتباه آزمایشی کم خواهد شد .
روش دوم :
بر روی زیر برنامه شماره 28 . MISVALESTکلید Enter را فشار می دهیم .
پس از مشاهده راهنمای مختصر (پنجره فوق ) ، مجددا با زدن کلید Enter پنجره زیر باز شود .
در پنجره فوق باید شماره ستون های مربوط به بلوک و تیمار ذکر گردد .
تذکر : برای جدا کردن متغیرها از همدیگر از کاراکتر (( , )) استفاده می شود. آنگاه کلید Enter را می زنیم تا پنجره زیر باز شود .
در پنجره فوق شماره ستون مربوط به بلوک ذکر می گردد . آنگاه با زدن کلید Enter پنجره زیر باز شود .
در پنجره فوق لیست تمامی متغیرها به ما نمایش داده می شود . متغیر یا متغیرهای دارای کرت گمشده انتخاب و کلید Enter را می زنیم.
در پنجره متغیرها ، برای انتخاب متغیر مورد نظر کافیست با کلید مکان نما بروی آن رفته و با کلید Space bar آن را انتخاب نماییم . در صورتیکه تجزیه واریانس چند متغیر مد نظر باشد ، با کلید Space bar یکی یکی ، همه آنها را انتخاب می کنیم آنگاه کلید Enter را می زنیم.
در پنجره فوق تعداد کل ردیف ها ( داده ها ) پرسیده می شود ، در صورتیکه تعداد ردیف ها صحیح باشد حرف Y را تایپ نموده و کلید Enter را فشار می دهیم . ولی در صورتیکه تعداد ردیف ها صحیح نباشد حرف N را تایپ نموده و کلید Enter را می زنیم ودر پنجره باز شده ، تعداد صحیح ردیف ها را نوشته آنگاه کلید Enter را فشار می دهیم .
در پنجره فوق سوال می گدد ، آیا داده یا داده های برآورد شده ، در جای خالی فایل داده ها ذخیره شود .
درصورتی که هدف انجام تجزیه واریانس پس از برآورد داده های گم شده باشد حرف N را تایپ می کنیم ، زیرا در صورت جایگزین کردن داده ها ، تجزیه واریانس بصورت معمولی انجام
می گیرد ولی اگر جای داده گمشده خالی باشد در هنگام تجزیه واریانس ، داده گمشده پرسیده می شود و به ازای هر واحد گمشده یک واحد از درجه آزادی کل و اشتباه آزمایشی کم خواهد شد . آنگاه کلید Enter را فشار می دهیم تا پنجره زیر باز شود .
در پنجره فوق متغیر یا متغیرهای دارای کرت گمشده را انتخاب و کلید Enter را می زنیم.
در سطر اول پنجره فوق ، تعداد دفعات محاسبه برای برآورد کرت گمشده ( عدد 10 زمانی که بیش از یک کرت گمشده داشته باشیم تایپ می گردد) وارد می شود .
در سطر دوم تعداد ارقام اعشاری برای برآورد کرت گمشده تعیین می گردد بعنوان مثال تایپ عدد (( 2 - )) یعنی مقدار کرت گمشده تا دو رقم اعشار محاسبه گردد.
از پنجره فوق منوی اول ( view output on screen ) را انتخاب می کنیم تا اطلاعات بصورت زیر
نمایش داده شود .
درس 12 : طرح مربع لاتین
برای انجام تجزیه واریانس بر اساس طرح مربع لاتین ( LS ) ، از زیر برنامه شماره
25. LATINSQ استفاده می شود .
بدین منظور ابتدا داده ها را از طریق زیر منوهای شماره 20.FILES و 41.SEDIT وارد یا فعال نموده ، آنگاه با زدن کلید Esc به صفحه اصلی MSTAT- C بر می گردیم و بر روی زیر برنامه شماره 25. LATINSQ کلید Enter را فشار می دهیم . پس از مشاهده راهنمای مختصر ، مجددا با زدن کلید Enter پنجره زیر باز شود .
در پنجره فوق ، در سطر اول شماره متغیر ( ستون ) مربوط به صفت مورد تجزیه تایپ می گردد .
در جاهای خالی سطر دوم به ترتیب شماره متغیر ( ستون ) مربوط به تعداد ردیف ( R )، شماره متغیر ( ستون ) مربوط به تعداد ستون( C ) و شماره متغیر ( ستون ) مربوط به تعداد تیمار ( T ) تایپ می گردد . آنگاه کلید Enter فشار داده می شود .
با مشاهده پنجره فوق ، کلید Enter را می زنیم تا پنجره زیر باز شود.
در پنجره فوق شماره اولین ستون ( عدد یک ) را تایپ نموده و کلید Enter را می زنیم تا پنجره زیر باز شود.
از پنجره فوق منوی اول ( view output on screen ) را انتخاب می کنیم تا اطلاعات بصورت زیر نمایش داده شود .
برگرفته از سایت:
http://donesht.blogfa.com/
